Η βαρύτιμη ιστορική παρουσία των Καλαβρύτων στην νεότερη ελληνική πορεία, κάνει τον οποιοδήποτε επισκέπτη προσκυνητή και η αυθόρμητη φιλοξενία των Καλαβρυτινών ονομάζει τον καλόπιστο περιηγητή και δημότη της ορεινής αυτής πόλης. Τα Καλάβρυτα είναι χτισμένα στους πρόποδες του Χελμού σε υψόμετρο 750 μ. Βρίσκονται στο επίκεντρο ενός πλούσιου σε φυσικές ομορφιές περιβάλλοντος και η ιστορία τους ξεκινάει από τα πανάρχαια χρόνια. Η πρώτη ονομασία ήταν Κύναιθα, οι πολλές πηγές έδωσαν στα Μεσαιωνικά Χρόνια το όνομα «καλά-βρυτά» δηλαδή καλές βρύσες. Η εποχή της Φραγκοκρατίας άφησε τα ίχνη της στο Κάστρο Λα-Γκριφ που βρίσκεται σε ύψωμα πάνω από την πόλη, ενώ η γενναία συνεισφορά τους στην ιστορία της πατρίδας μας άφησε τραγικές μνήμες κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Μια τραγική εκδίκηση των γερμανικών στρατευμάτων κατοχής γνώρισαν τα Καλάβρυτα στις 13 Δεκεμβρίου 1943. Για αντίποινα σε ενέργειες ανταρτών οι Γερμανοί σκότωσαν όλους τους νέους και τους άνδρες των Καλαβρύτων και έκαψαν την κωμόπολη. Στον τόπο της απάνθρωπης εκτέλεσης έχει στηθεί ένας σταυρός ύψους 8 μέτρων, πάνω στον ομαδικό τάφο των 1.100 μαρτύρων που θυμίζει σήμερα στο έθνος την άγρια εκείνη πράξη, ενώ το ρολόι της καθεδρικής εκκλησίας είναι από τότε σταματημένο στην ώρα της μεγάλης μεσημεριάτικης τραγωδίας: 2.34΄. Η επαρχία Καλαβρύτων από μόνη της παρουσιάζει μία ξέχωρη γραφικότητα και οι ευκαιρίες που προσφέρει για πολλαπλές εμπειρίες είναι απρόσμενες. Οι πηγές του Αροάνιου με τις πέστροφες και τους σολομούς του Πλανητέρου σφραγίζουν την ευρύτερη περιοχή, όσο δε για περιηγήσεις στα στενοσόκακα της Κλειτορίας, αυτές αναδεικνύουν ένα τρόπο ζωής που σύντομα θα εκτίθεται αποκλειστικά σε λαογραφικά μουσεία.

Από το σταθμό της Ζαχλωρούς τα μουλάρια ανέβαιναν παλιότερα τον δικό τους Γολγοθά προς το Μέγα Σπήλαιο. Ο ιερός τούτος τόπος θεωρείται το αρχαιότερο μοναστήρι της Ελλάδας. Κτίστηκε το 362 μ.Χ. από τους αδελφούς Συμεών και Θεόδωρο. Η Μονή έχει καταστραφεί πολλές φορές από πολεμικές συγκρούσεις και πυρκαγιές. Η θέα είναι το ωραιότερο δώρο-προσφορά της μονής, αφού το κτίσμα βρίσκεται σε υψόμετρο 1.000 μέτρων, ενώ ένα τεράστιο κτίριο όμοιο με φρούριο, υψώνεται σε οκτώ ορόφους στο κοίλωμα ενός πανύψηλου βράχου. Το θρυλικό μοναστήρι εδώ και δεκαεπτά αιώνες παραμένει σφηνωμένο γερά στον κορμό της Ελλάδας. Ο ναός της μονής, που είναι του 17ου αιώνα, έχει ωραιότατες τοιχογραφίες, αν και ξεθωριασμένες, δάπεδο με μωσαϊκό και χάλκινη πόρτα με ανάγλυφες παραστάσεις. Στο Μέγα Σπήλαιο σώζεται η εικόνα της Παναγίας, φτιαγμένη από μαστίχα και κερί, η οποία είναι μία από τις τρεις που φιλοτέχνησε ο Ευαγγελιστής Λουκάς. Σήμερα σώζονται στο θησαυροφυλάκιο του μοναστηριού σπουδαία χριστιανικά κειμήλια, λείψανα αγίων, βυζαντινά ευαγγέλια, στολισμένα με σμάλτο καλύμματα και πολλά ιερά σκεύη. Ένα ανηφορικό μονοπάτι που ξεκινάει από το μοναστήρι οδηγεί στην κορυφή του βράχου, όπου υπάρχουν ερείπια ενός πύργου και μερικά κανόνια.

Το μοναστήρι της Αγίας Λαύρας απέχει από την πόλη των Καλαβρύτων 7 χλμ. Το ιστορικό φλας-μπακ αρχίζει από τον Αθανάσιο Αθωνίτη που ίδρυσε το παλιό μοναστήρι τον 10ο αιώνα, περνάει στα αμύθητης αξίας δώρα των Κομνηνών και της Αικατερίνης της Ρωσίας, για να φθάσει στο σήμα κατατεθέν της Ελληνικής Εθνεγερσίας. Η βιτρίνα προστατεύει το διάτρητο από τις τούρκικες σφαίρες και διάσχιστο από τον αέναο χρόνο, ιερό λάβαρο του Παλαιών Πατρών Γερμανού. Αριστερά από την είσοδο του Μοναστηριού βρίσκεται ο Μεγάλος Πλάτανος που γύρω του συνέφαγαν οι αγωνιστές του 1821 μετά την ορκωμοσία τους στο Λάβαρο του Αγώνα.

Το τρενάκι αγκομαχάει στις ανηφόρες με τα "δόντια" του σε εμπλοκή από το 1889. Η διαδρομή στο χιονισμένο τοπίο καταχείμωνα, δίπλα στο ποτάμι και μέσα στις σήραγγες και τις γαλαρίες, είναι κάτι που όποιος δεν το έχει γευτεί, σύντομα πρέπει να το πραγματοποιήσει. Έλληνες εργατοτεχνίτες γεφυρώνουν πολλαπλά το φαράγγι του Βουραϊκού, ανοίγουν γαλαρίες σεβόμενοι παραδειγματικά το τοπίο, κτίζουν υποδειγματικά λιθοδομές υποστήριξης με πελεκητή πέτρα και υψώνουν σταθμούς, αληθινά κομψοτεχνήματα αρχιτεκτονικής. Ο στενότερος οδοντωτός της Ευρώπης έχει άνοιγμα σιδηροτροχιών 75 εκατοστά και η απόσταση που καλύπτει είναι 23 χλμ. Στο σύνολο της διαδρομής του υπάρχουν τρία τμήματα 3.600 μέτρων με διπλή οδοντωτή πρόσφυση. Η κλίση χωρίς την υποβοήθηση των σιδερένιων δοντιών φτάνει μέχρι 3,5%, ενώ με την υποχρεωτική πρόσθετη πρόσφυση αγγίζει το 17,5 %. Οι μηχανοδηγοί και οι παράγοντες, του απίστευτα γραφικού αυτού τρένου, είναι περήφανοι γι’ αυτό που κάνουν, έχοντας κατάλευκο το μητρώο ατυχημάτων στα εκατό χρόνια λειτουργίας της γραμμής.

Σε παλαιότερες εποχές το σπήλαιο ήταν κοίτη υπόγειου ποταμού. Τα νερά του προέρχονταν από το οροπέδιο «Απανώκαμπος» που βρίσκεται ψηλότερα και σε απόσταση 4 χιλιομέτρων από το σπήλαιο. Με την πάροδο των αιώνων τα νερά, με τη διάβρωτική τους ενέργεια, άνοιξαν διόδους σε χαμηλότερα επίπεδα. Τα νερά που υπάρχουν σήμερα στο σπήλαιο προέρχονται από μικροπηγές, που λειτουργούν στα τοιχώματα και στις οροφές μόνο σε εποχές βροχοπτώσεων. Τις άλλες εποχές το σπήλαιο διατηρεί μόνιμα νερά σε 13 μεγάλες κλιμακωτές λίμνες, στις οποίες οφείλει και το σύγχρονο όνομά του. Το εξερευνημένο μήκος του σπηλαίου ανέρχεται σε 1980 μ. Προς το παρόν, η επίσκεψη περιορίζεται σε 350 μ. Οι δεκατρείς κλιμακωτές λίμνες είναι απροσπέλαστες για τους μη σπηλαιολόγους, αλλά ο σταλακτιτικός και σταλαγμιτικός διάκοσμος σίγουρα αποζημιώνει τον καθένα για την αισθητική πολυμορφία του. Για ευκολότερη επίσκεψη του σπηλαίου ανοίχτηκε στα πλάγια 23 μ. ψηλότερα από τη φυσική είσοδο, σήραγγα μήκους 40 μ. που οδηγεί κατ’ ευθείαν στον δεύτερο όροφο. Η θερμοκρασία μέσα στο σπήλαιο διατηρείται σταθερή στους 13-16οC. Στον κάτω όροφο του σπηλαίου βρέθηκαν οστά ανθρώπου και διαφόρων ζώων, μεταξύ των οποίων και ιπποπόταμου, τεράστιας παλαιοντολογικής αξίας, που φυλάσσονται στο παλαιοντολογικό Μουσείο Αθηνών. Επίσης αποκαλύφθηκε σημαντικός αριθμός οστράκων Νεολιθικών και Πρωτοελλαδικών χρόνων. Το τμήμα αυτό προορίζεται για βιοσπηλαιολογικό εργαστήριο διεθνούς προβολής.